यो कुरा हाम्रो धेरैको घरमा भएको छ। कोही दाइ टुरिस्ट भिसामा खाडी गए, कोही दिदी भिजिट भिसामा मलेसिया पुगिन् — र त्यहाँ पुगेपछि काम पाए, बसिहाले। अनि अब के गर्ने? नेपाल फर्केर फेरि प्रक्रिया गर्ने कि त्यहीँबाट मिलाउने?
यही प्रश्नको जवाफ दिन आज यो लेख लेख्दैछु। सरल नेपाली भाषामा, कुनै घुमाउरो कुरा नगरी।
पहिले बुझौँ — वैधानिकीकरण श्रम स्वीकृति भनेको के हो?
जब कुनै नेपाली नागरिक अन्य भिसामा (जस्तै — टुरिस्ट भिसा, भिजिट भिसा, स्टुडेन्ट भिसा, वा अन्य कुनै भिसामा) विदेश गएपछि त्यही देशमा काम गर्ने अवसर पाउँछन् र कामदार भिसामा परिवर्तन गर्छन् — त्यस अवस्थामा नेपाल सरकारको श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय अन्तर्गत रहेको वैदेशिक रोजगार विभाग (DOFE) बाट लिनु पर्ने विशेष अनुमति नै वैधानिकीकरण श्रम स्वीकृति (Legalization Shram Swikriti) हो।
नयाँ व्यवस्था
अहिले नेपाल सरकारले सम्बन्धित देशमा रहेको नेपाली दूतावासबाट बायोमेट्रिक गरेपश्चात् सोही दूतावासबाट पनि श्रम स्वीकृति लाइसेन्स गर्ने व्यवस्था गरेको छ। आइडी क्रिएट गर्नुपर्ने हुन्छ। त्यो क्रिएट गरेर आवश्यक पर्ने सबै पैसाहरु पेमेन्ट गरेको हुनुपर्नेछ।
सजिलो भाषामा भन्नु पर्दा — तपाईंले विदेशमा गरेको काम र त्यहाँको बसाइलाई नेपाल सरकारले कानुनी मान्यता दिने प्रक्रिया हो यो।
यो अनुमति नलिई काम गर्नु भनेको — आफ्नो ज्यान जोखिममा राख्नु हो
कुनै समस्या परेमा, दुर्घटना भएमा, वा कामदार मृत्यु भएमा — श्रम स्वीकृति नभएका कामदारको परिवारले न बिमाको सुविधा पाउँछ, न कल्याणकारी कोषको। त्यसैले यो कागज — सानो लागे पनि — जिन्दगीभर काम लाग्ने कुरा हो।
नेपाल सरकारबाट श्रम स्वीकृति नलिई यदि विदेशमा काम गरिरहनुभएको छ भने तपाईं नेपाल सरकारको अथवा डिपार्टमेन्ट अफ फोरेन अफेयर (DOFE) को रेकर्डमा पर्नुहुने छैन। विदेशमा भवितव्य कुनै समस्या परेको खण्डमा त्यसबापत पाउनुपर्ने क्षतिपूर्ति पनि नेपाल सरकारबाट नहुन सक्छ।
कसलाई चाहिन्छ यो Legalization श्रम स्वीकृति?
यो त्यस्ता नेपाली कामदारहरूका लागि हो जसले:
- पर्यटक भिसामा विदेश गएर त्यहाँ काम थाले
- भिजिट भिसामा गएर रोजगारीमा लागे
- अन्य कुनै गैर-कामदार भिसामा प्रवेश गरेर पछि work permit लिए
यी सबै अवस्थामा नेपालको DOFE वा तपाईं जुन देशमा हुनुहुन्छ त्यहाँको सम्बन्धित नेपाली दूतावासबाट वैधानिकीकरण श्रम स्वीकृति लिनु अनिवार्य छ।
कुन-कुन कागजपत्र चाहिन्छ? (DOFE अनुसार)
यो सबभन्दा महत्त्वपूर्ण भाग हो। धेरैले कागज अपूरो लिएर जान्छन् र आवेदन रद्द हुन्छ। त्यसैले ध्यान दिएर पढ्नुहोस्:
राहदानी (Passport)
तपाईंको राहदानीमा कम्तीमा ३ महिनाको म्याद बाँकी हुनु पर्छ। म्याद सकिएको राहदानीले काम गर्दैन।
भिसा / आवासीय अनुमतिपत्र / Work Permit
तपाईं हाल त्यो देशमा कुन आधारमा बस्दै हुनुहुन्छ — त्यसको कागज चाहिन्छ। यसले प्रमाणित गर्छ कि तपाईं त्यहाँ कानुनी रूपमा हुनुहुन्छ।
रोजगारदाता कम्पनीसँगको सम्झौता (Employment Agreement)
यो सम्झौतापत्र — DOFE को आधिकारिक इमेल ठेगानामा रोजगारदाता कम्पनीको इमेलबाटै पठाइएको हुनु पर्छ। यो सर्त धेरैले बिर्सन्छन् — इमेलबाट पुष्टि हुनु जरुरी छ।
म्यादी जीवन बिमा (Term Life Insurance)
तपाईंको नाममा जीवन बिमा गरिएको हुनु पर्छ। यो कुनै समस्या परेमा परिवारको सुरक्षाका लागि अनिवार्य हो।
कल्याणकारी कोषमा रकम जम्मा
वैदेशिक रोजगार कल्याणकारी कोषमा तोकिएको रकम जम्मा गरिएको हुनु पर्छ।
सामाजिक सुरक्षा कोषमा रकम जम्मा
नेपाल सरकारको सामाजिक सुरक्षा कोषमा पनि योगदान जम्मा भएको हुनु पर्छ।
स्वास्थ्य परीक्षण उत्तीर्ण (Medical Fitness)
DOFE स्वीकृत स्वास्थ्य परीक्षण केन्द्रबाट स्वास्थ्य परीक्षण गरेको र उत्तीर्ण भएको प्रमाणपत्र चाहिन्छ।
अभिमुखीकरण तालिम (Orientation Training)
वैदेशिक रोजगारसम्बन्धी अभिमुखीकरण तालिम लिएको प्रमाण पेश गर्नु पर्छ। यो तालिमले तपाईंलाई विदेशमा अधिकार, कर्तव्य र सुरक्षासम्बन्धी जानकारी दिन्छ।
कागजातको अनुवाद (Official Translation)
यदि तपाईंको कागजात अंग्रेजी वा अरबी भाषा बाहेक अन्य भाषामा छ भने — त्यसलाई आधिकारिक अनुवाद सहित पेश गर्नु पर्नेछ। जस्तै — कोरियाली, जापानी, मलेसियाली वा अन्य भाषाका कागजात।
रोजगारी तथा रोजगारदाता प्रमाणित कागजात
सम्बन्धित देशको आधिकारिक निकायबाट तपाईंको रोजगारी र रोजगारदाता एकिन गर्ने कागजात आवश्यक भएमा त्यो पनि पेश गर्नुपर्नेछ।
नयाँ कम्पनीमा सरेको भए — थप ध्यान दिनुहोस्
यदि तपाईं पहिले एउटा कम्पनीमा हुनुहुन्थ्यो र अब नयाँ कम्पनीमा सर्दै हुनुहुन्छ — त्यस अवस्थामा नयाँ कम्पनीसँगको रोजगार सम्झौता, र सो सम्झौता नयाँ रोजगारदाताको इमेलबाट DOFE को इमेलमा प्राप्त भएको हुनु पर्छ।
सावधान
यो नभई आवेदन अगाडि बढ्दैन। यदि बढाइए पनि रिजेक्सन हुने चान्स बढी हुने गर्दछ।
महत्त्वपूर्ण सूचना र सतर्कता
DOFE ले स्पष्ट रूपमा भनेको छ:
"माथि उल्लेखित सबै कागजातहरू स्पष्ट, वैध र आवश्यक भएमा आधिकारिक अनुवाद सहित पेश गर्नुपर्नेछ। कागजात अपूर्ण भएमा आवेदन रद्द हुन सक्छ।"
यसको अर्थ के हो? — एउटा कागज छुट्यो भने, पूरै प्रक्रिया सुरुबाट गर्नु पर्छ। त्यसैले:
- कागज जम्मा गर्नु अघि एकपटक सूची मिलाएर हेर्नुहोस्
- धमिलो वा च्यातिएको कागज नलैजानुहोस्
- अनुवाद चाहिने कागजको अनुवाद गर्न बिर्सनुहोस् नि!
किन ढिला नगर्नु? — यो बेवास्ता गर्दाको नोक्सान
धेरैले सोच्छन् — "छोड् न, मिलेको छ नि, काम पनि भइरहेको छ।" तर यो सोच महँगो पर्न सक्छ।
श्रम स्वीकृति नभएमा:
- दुर्घटना वा मृत्यु भएमा बिमाको रकम पाइँदैन
- कल्याणकारी कोषको सुविधा पाइँदैन
- नेपाल सरकारको कुनै कूटनैतिक संरक्षण पाइँदैन
- कानुनी समस्यामा परेमा दूतावासबाट सहायता सीमित हुन्छ
- नेपाल फर्केपछि पुनः वैदेशिक रोजगारमा जान समस्या हुन सक्छ
यो एउटा कागजले तपाईंको र तपाईंको परिवारको भविष्य जोगाउन सक्छ। त्यसैले यसलाई हलुका नलिनुहोस्।
📺 पूरा भिडियो हेर्नुहोस्
YouTube मा विस्तृत जानकारी र चरणबद्ध प्रक्रिया हेर्नुहोस्।
अन्तिम कुरा — दाजुभाइ र दिदीबहिनीहरूलाई
विदेश जानु र काम गर्नु कुनै गलत कुरा होइन। हाम्रो परिवार चलाउन, बच्चाको पढाइ टार्न, घर बनाउन — हामी हजारौं माइल टाढा गएर पसिना बगाउँछौं। त्यो साहसको कदर छ।
तर त्यो मेहनत र साहसलाई कानुनी संरक्षणले ढाक्नु पनि उत्तिकै जरुरी छ। वैधानिकीकरण श्रम स्वीकृति भनेको झन्झट होइन — यो तपाईंको ढाल हो।
अफ्ठ्यारो लागे, कागज बुझ्न गाह्रो भए — आफ्नो नजिकैको DOFE कार्यालयमा सम्पर्क गर्नुहोस्, वा विश्वासिलो जनशक्ति कम्पनीको सहयोग लिनुहोस्।
🙏 आफूलाई सुरक्षित राख्नुहोस्, परिवारलाई सुरक्षित राख्नुहोस्।
कानुनी मान्यता तपाईंको हक हो। यसलाई कहिल्यै बेवास्ता नगर्नुहोस्।
No comments yet. Be the first to comment!